Patronat i współpraca Polonika

W powszechnej świadomości nazwisko Piłsudski kojarzy się przede wszystkim z architektem polskiej niepodległości. Mało osób wie, że starszy brat polskiego marszałka, Bronisław Piłsudski, zapisał się w historii jako jeden z najwybitniejszych etnografów przełomu XIX i XX wieku.

Wystawa przygotowana została w 160. rocznicę urodzin Bronisława Piłsudskiego i opowiada o jego spotkaniu z Ajnami – rdzennymi mieszkańcami północnej Japonii i sąsiednich obszarów. Piłsudski trafił na Sachalin jako katorżnik. Uczył się języka ajnuskiego, fotografował, zapisywał opowieści i pieśni, dokumentował życie codzienne i ceremonie.

Wystawa ukazuje Piłsudskiego jako kogoś, kto był łącznikiem pomiędzy społecznościami. Jego dorobek stanowi wspólne dziedzictwo Polski, Litwy oraz Japonii. Jest dowodem na to, że nauka nie zna granic, a wrażliwość na „Innego” pozwala ocalić to, co najbardziej kruche w ludzkiej historii.

Wystawa jest wspólnym projektem Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku i Litewskiego Muzeum Narodowego. Jej pierwsza odsłona prezentowana była w Domu Historii Litewskiego Muzeum Narodowego w Wilnie, gdzie można ją było oglądać od lutego do sierpnia 2026 roku. Instytut POLONIKA jest jednym z partnerów wystawy, zarówno tej organizowanej w Sulejówku, jak i wcześniej w Wilnie.

Więcej informacji: https://muzeumpilsudski.pl/dusza-pomiedzy-swiatami-rdzenni-mieszkancy-polnocnej-japonii-i-etnograf-bronislaw-pilsudski/

W roku 2026 przypada 150. rocznica urodzin artystki, co nadaje przedsięwzięciu wyjątkowy, jubileuszowy charakter.

Mela Muter, właściwie Maria Melania Mutermilch, urodziła się w 1876 roku w Warszawie, a od początku XX wieku rozwijała swoją karierę artystyczną przede wszystkim we Francji. Należała do grona twórców, którzy współtworzyli międzynarodowe środowisko artystyczne Paryża, zachowując jednocześnie silny związek z polską kulturą i doświadczeniem historycznym Europy Środkowo-Wschodniej. Jej twórczość, obejmująca portrety, sceny macierzyństwa, pejzaże, przedstawienia o tematyce społecznej i religijnej, stanowi jedno z najbardziej osobnych i poruszających zjawisk sztuki pierwszej połowy XX wieku.

Ekspozycja ukazuje Muter w pełnej złożoności jej twórczości: od portretów i scen macierzyństwa, przez pejzaże, po prace o tematyce społecznej i religijnej. Kuratorzy — Ewa Bobrowska, Alice S. Legé i Artur Winiarski — akcentują wątki egzystencjalne, które artystka podejmowała z niezwykłą wrażliwością: doświadczenie emigracji, samotności, wojny, duchowości czy solidarności z człowiekiem ubogim i wykluczonym. Ważnym elementem narracji będzie także kobiece doświadczenie twórcze oraz obecność Muter w międzynarodowym środowisku École de Paris.

Projekt powstał we współpracy z Musée de Montmartre w Paryżu, gdzie wystawa będzie kontynuowana po zakończeniu polskiej odsłony. Dzięki temu przedsięwzięcie wpisuje się w program sezonu Polska-Francja 2027, podkreślając rolę Muter jako twórczyni funkcjonującej pomiędzy dwiema kulturami i aktywnie współtworzącej środowisko paryskiej awangardy.

Wystawa prezentuje dzieła ze zbiorów Muzeum Villa la Fleur oraz z kolekcji publicznych i prywatnych w Polsce i za granicą: obrazy olejne, rysunki, grafiki i materiały archiwalne. Wystawie towarzyszy dwujęzyczny katalog, przygotowany we współpracy z badaczkami i badaczami twórczości z kręgów École de Paris, historii modernizmu i relacji polsko‑francuskich.

Patronat honorowy nad wystawą objęła Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Instytut POLONIKA.

Więcej na stronie: https://villalafleur.com/nowa-wystawa-od-19-09-2026/

Wystawa „Korzenie i niebo. Polski rozdział w kolekcji Kijowskiej Narodowej Galerii Sztuki”. Ekspozycja po raz pierwszy, w tak szerokim zakresie zaprezentuje polskiej publiczności nieznane dotąd dzieła rodzimych twórców znajdujące się w zbiorach zagranicznych. Wśród wystawionych prac będziemy mogli zobaczyć nieznane dotąd polskiej publiczności dzieła artystów takich jak Aleksander Orłowski, Henryk Siemiradzki, Wilhelm Kotarbiński czy Leon Wyczółkowski.

Narracja wystawy została oparta na chronologicznym układzie, co pozwala prześledzić zmiany stylistyczne, tematykę oraz ewolucję języka malarskiego na przestrzeni ponad stu lat. Zwiedzający zobaczą dzieła artystów związanych z życiem artystycznym Kijowa oraz ziem dawnej Rzeczypospolitej, których twórczość stanowi istotne świadectwo wspólnego dziedzictwa kulturowego obydwu narodów

To wyjątkowy projekt realizowany we współpracy krakowskiego muzeum z partnerami z Kijowa. Obydwa zespoły dokonały selekcji dzieł dziewięciu polskich malarzy reprezentujących różne epoki - od wczesnego romantyzmu, po okres międzywojenny. Powstała dzięki temu ekspozycja, która ukazuje bogactwo zjawisk artystycznych XIX i początku XX wieku, a zarazem wspólne dziedzictwo kulturowe Polski i Ukrainy.

Kijowska Narodowa Galeria Sztuki powstała w 1922 roku. Jej bogata i różnorodna kolekcja liczy czternaście tysięcy obiektów, głównie z zakresu malarstwa, od XIII wieku do czasów współczesnych. Trzon zbiorów Galerii stanowią dzieła z prywatnych kolekcji kijowskich, które zostały znacjonalizowane w czasach istnienia ZSRR – najcenniejsze i najbardziej z nich znane, to te Tereszczenków, Chanenków, jak również Oskara Hansena.

Zapraszamy serdecznie!

„Korzenie i niebo. Polski rozdział w kolekcji Kijowskiej Narodowej Galerii Sztuki”

26 czerwca - 18 pażdziernika 2026 r.

Sukiennice, Muzeum Narodowe w Krakowie

Kuratorka wystawy: dr Beata Studziżba-Kubalska, Halyna Alaverdova

Koordynator: Gabriela Kuleczko, Katarzyna Stolarz, Aleksandra Kłaput, Katarzyna Myszor-Kucmierz, Anastazja Kowalenko

Aranżacja plastyczna: Anna Popławska-Szilder

Forum, odbywające się w dniach 7-8 maja, koncentruje się na kluczowych wyzwaniach związanych z budowaniem odporności sektora kultury w czasie wojny, roli instytucji – zwłaszcza muzeów – w kształtowaniu narracji dotyczącej dziedzictwa oraz wzmacnianiu międzynarodowej współpracy w perspektywie odbudowy Ukrainy.

Pierwszego dnia Forum, 7 maja, w Ambasadzie Republiki Federalnej Niemiec w Warszawie, Instytut reprezentuje dyrektor Katarzyna Sokołowska. W drugim dniu wydarzenia, 8 maja, w nowo otwartym centrum kompetencyjnym Narodowego Instytutu Muzeów – PANOPTIKUM, w panelu eksperckim „Safeguarding Heritage: Technical Standards, Storage Logistics and Emergency Response” udział bierze Monika Garnavault.

Do udziału w Forum zaproszenie przyjął również nasz partner ukraiński – dyrektor Muzeum Historyczno-Krajoznawczego Obwodu Lwowskiego w Winnikach, Ihor Tymeć, co dodatkowo wzmacnia wymiar współpracy polsko-ukraińskiej w obszarze ochrony dziedzictwa.

Udział Instytutu POLONIKA w Ukrainian Culture Security Forum 2.0 potwierdza nasze zaangażowanie w rozwój międzynarodowych partnerstw oraz wspieranie działań na rzecz ochrony i przyszłej odbudowy dziedzictwa kulturowego Ukrainy.

Ekspozycja przygotowana została z okazji 150. rocznicy urodzin Meli Muter. Ukazuje twórczość jej oraz Leopolda Gottlieba, artystów, któych połączyła przyjaźń, zbliżona wrażliwość społeczna i zainteresowanie ideami lewicowymi.

Historia sztuki zalicza Muter do École de Paris, ale artystka wymyka się wszelkim powinowactwom i klasyfikacjom. W gronie jej bliskich znajomych byli m.in. Rainer Maria Rilke, Auguste Rodin i Romain Rolland. Malarkę okrzyknięto portrecistką psychologizującą, bo miała dar wydobywania z ludzi prawdy o nich samych. Nie lubiła tego określenia, a nawet się z nim nie zgadzała. Wielokrotnie podejmowała temat pracy fizycznej, starości i choroby, traktując je jako elementy doświadczenia egzystencjalnego, a nie wyłącznie społeczne problemy.

Leopold Gottlieb, młodszy brat Maurycego Gottlieba, również działał w Paryżu i należał do kręgu École de Paris.Studiował w krakowskiej akademii w pracowni Jacka Malczewskiego i razem z Witoldem Wojtkiewiczem założył Grupę Pięciu.Jego sztuka, wyrosła na pniu polskiego modernizmu i symbolizmu, ewoluowała ku wysublimowanej formie, ukazującej syntezę ludzkiej egzystencji. Portretował zarówno sceny religijne, jak i życie codzienne społeczności żydowskiej, ale zajmowała go także tematyka ludzi ubogich i wykluczonych.

W przeciwieństwie do dominujących wówczas tendencji estetyzujących rzeczywistość, Muter i Gottlieb skupiali się na przedstawieniu osób marginalizowanych: ubogich, spracowanych, migrantów, osoby z niepełnosprawnościami czy przedstawicieli mniejszości społecznych. Ich dzieła wyróżnia empatia oraz próba zrozumienia odmienności – postawa rzadko spotykana w sztuce tamtego czasu.postaci i próbie zrozumienia ich sytuacji.

Na wystawie zaprezentowanych zostanie kilkanaście prac, obejmujących obrazy olejne, akwarele, drzeworyty i rysunki, co pozwala prześledzić różnorodność stosowanych przez artystów środków wyrazu. Szczególnym elementem wernisażu będzie odczyt listów Meli Muter do Leopolda Gottlieba, który wprowadzi dodatkowy kontekst do ich relacji oraz twórczości.

Ekspozycję zorganizowano we współpracy z Fundacją im. Róży Luksemburg, a Instytut POLONIKA objął to wydarzenie honorowym patronatem.