Drohobycz, Ukraina. Konserwacja i restauracja zespołu 4 tablic inskrypcyjnych z prezbiterium kościoła św. Bartłomieja
Kościół pw. Wniebowzięcia NMP, św. Krzyża i św. Bartłomieja to późnogotycka świątynia powstała w pierwszej połowie XV w. Specyficzną cechą tego kościoła była jego funkcja obronna, którą zyskał w trakcie przebudowy z połowy XVI w. Duże zmiany w wystroju świątyni przyniósł wiek XVIII. To wówczas Andrzej Solecki z Krechowic rozpoczął dekorowanie całego wnętrza nową późnobarokową polichromią.
Zespół tablic komemoracyjnych stanowił część bogatego programu ikonograficznego zrealizowanego w ostatnim dziesięcioleciu XVIII w. na zlecenie proboszcza ks. Ignacego Jarockiego. Jak większość założeń barokowej stylistyki elementy ruchomego wystroju współgrały lub wręcz stanowiły jedność z układem polichromii ściennych.
Drewniane tablice inskrypcyjne wykonane przez pracownię Kazimierza Krzementowskiego posiadają analogiczną formę do ich freskowych odpowiedników. Na ścianch w nawach i na chórze wykonanał je w tym samym czasie malarz Andrzej Solecki.
Uwagę zwraca identyczna forma barokowych profilowanych ram, w które wkomponowane zostały poszczególne sceny i przedstawienia.
Ogromne gabaryty tablic oraz zły stan zachowania wymusiły wyprowadzenia ich z przestrzeni prezbiterium zarówno w celu przeprowadzenia konserwacji ścian jak i samych tablic. Podstawowym zagadnieniem, które interesowały zespół konserwatorski poza renowacją tablic było wzmocnienie konstrukcji nośnej. Pozwoli to na zawieszenie tablic na ścianach prezbiterium po przeprowadzeniu wszystkich prac. Z uwagi na to, że proces był pracochłonny podzielono go na dwa etapy.
Drugi etap prac realizowany w 2025 roku polegał na przeprowadzeniu technicznej konserwacji i restauracji pozostałych dwóch tablic:
Tablica nr 3: Tablica upamiętniającą ks. Marcina Laternę
Tablica nr 4: Tablica na cześć cesarzy austriackich Józefa II i Leopolda II
Fragmenty lic tablic, o zdegradowanej strukturze zabezpieczono bibułką japońską, a następnie tablice zdemontowano, rozmontowano na mniejsze części zgodnie z ich budową technologiczną i przewieziono do pracowni. Obiekty zostały zdezynfekowane i poddane dezynsekcji po czym oczyszczono je z zabrudzeń powierzchniowych i kurzu. Następnie lica i odwrocia tablic zostały oczyszczone z wtórnych warstw przemalowań. Obiekty zaimpregnowano celem wzmocnienia ich struktury i przystąpiono do prac naprawczych. Większe ubytki oraz brakujące elementy odtworzono w drewnie. Mniejsze ubytki w drewnie wypełniono kitem drzewnym. Na koniec uzupełniono ubytki warstwy zaprawy.
W ramach pierwszego etapu prac, realizowanego w 2024 roku, poddano technicznej konserwacji dwie z czterech tablic:
Tablica nr 1: „Opis Prawny Założenia Kościoła i Jego Poświęcenie”
Tablica nr 2: „Upamiętnienie Czterech Wieków Kościoła”
Ze względu na duże wymiary tablice zostały podzielone na elementy, aby umożliwić wyniesienie ich z wnętrza kościoła, a następnie po uprzednim zabezpieczeniu zostały przewiezione do pracowni stolarskiej. W pierwszej kolejności oczyszczono lica i odwrocia tablic na sucho i zdezynfekowanie preparatem przeznaczonym do ochrony drewna. Całkowicie zdegradowane fragmenty drewnianego podłoża usunięto, a partie drewna, których uratowanie było możliwe, wzmocniono strukturalnie poprzez impregnację. Spasowano i sklejono popękane deski tablic z liternictwem jednocześnie likwidując powstałe przesunięcia i uskoki. Następnie uzupełniono ubytki drewna poczynając od brakujących elementów po niewielkie szczeliny, dziury i wgłębienia precyzyjnie opracowanymi flekami. Zdecydowano się też na wymianę konstrukcji wzmacniających tablice od strony odwrocia na nowe. Po wykonaniu napraw o charakterze stolarskim tablice przewieziono z powrotem do kościoła, gdzie przeprowadzono konserwację polichromii. W pierwszej kolejności usunięto przemalowania, a następnie skonsolidowano łuszczące się partie warstwy malarskiej. Końcowym etapem prac było uzupełnienie ubytków gruntu.