Konferencja „Siostrzeństwo: Rzeźbiarki w XIX- i XX-wiecznej francuskiej wspólnocie artystycznej” w Paryżu Polonika

Konferencja „Siostrzeństwo: Rzeźbiarki w XIX- i XX-wiecznej francuskiej wspólnocie artystycznej” zgromadziła badaczy, kuratorów i przedstawicieli instytucji kultury, którzy wspólnie podjęli refleksję nad rolą międzynarodowych sieci współpracy i wzajemnego wsparcia w działalności polskich rzeźbiarek funkcjonujących poza granicami kraju.

Pojęcie „sisterhood – siostrzeństwo”, które po raz pierwszy pojawiło się w publikacji z 1911 roku poświęconej osiągnięciom Hélène Bertaux – artystki, która w znaczący sposób przyczyniła się do otwarcia świata rzeźby dla kobiet – stało się punktem wyjścia do dyskusji. Termin ten, odgrywający istotną rolę w feministycznych badaniach nad sztuką prowadzonych od drugiej połowy XX wieku, stanowił jeden z głównych wątków konferencji.

Podczas spotkania uczestnicy analizowali konkretne przykłady instytucjonalnych i nieformalnych działań wspierających twórczość polskich rzeźbiarek poza granicami Polski. Dyskusje koncentrowały się na praktycznym wymiarze siostrzeństwa, rozwoju międzynarodowych sieci kontaktów i współpracy oraz instytucjonalnych i społecznych uwarunkowaniach, które sprzyjały lub ograniczały możliwości rozwoju artystycznego kobiet.

Konferencja stanowiła ważny etap długofalowego projektu badawczego realizowanego przez Instytut POLONIKA, poświęconego twórczości polskich artystek funkcjonujących w międzynarodowym środowisku Francji XIX i XX wieku. W Paryżu zaprezentowano wyniki pionierskich badań prowadzonych w ramach programu badawczo-wystawienniczego „Polskie rzeźbiarki XIX i XX wieku”, realizowanego od 2021 roku w Muzeum Rzeźby im. Xawerego Dunikowskiego w Królikarni, oddziale Muzeum Narodowego w Warszawie.

Przypomniano również dotychczasowe efekty prowadzonych badań, które zaowocowały publikacjami i wystawami, m.in. „Bez gorsetu. Camille Claudel i polskie rzeźbiarki XIX wieku” (2023) oraz „Kierunek Paryż. Polskie artystki z pracowni Bourdelle’a” (2025). Zapowiedziano także kolejną odsłonę projektu – planowaną na 2027 rok wystawę „Szklany sufit”.

Uczestnicy zgodnie podkreślali, że zarówno realizowane projekty badawczo-wystawiennicze, jak i sama konferencja tworzą przestrzeń do rozwijania międzynarodowej współpracy badaczy i kuratorów oraz pozwalają osadzić twórczość polskich artystek działających za granicą w szerszym kontekście europejskiej wspólnoty artystycznej.

Konferencję otworzyły Agnieszka Lajus, Dyrektorka Muzeum Narodowego w Warszawie, Aldona Katarzyna Jankowska, Dyrektorka Stacji Naukowej PAN w Paryżu, oraz Katarzyna Sokołowska, Dyrektorka Instytutu POLONIKA. W gronie prelegentek znalazły się również przedstawicielki Instytutu POLONIKA: Anna Czejarek, Zastępczyni Dyrektora, oraz dr Anna Rudek-Śmiechowska, Kierowniczka Działu Badań i Wydawnictw.

Dyskusje prowadzono w językach angielskim i francuskim z zapewnieniem tłumaczenia symultanicznego, co umożliwiło aktywny udział uczestnikom z różnych krajów.

Organizatorami konferencji byli Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA oraz Muzeum Narodowe w Warszawie we współpracy ze Stacją Naukową PAN w Paryżu.

Partnerami wydarzenia byli Centrum Cywilizacji Polskiej, Uniwersytet Sorboński oraz Instytut Polski w Paryżu.